Foto: Lorena Pajares

A Pobreza é a condición socioeconómica dunha poboación que non ten acceso aos recursos para satisfacer as necesidades psíquicas e físicas básicas que permiten
un nivel e unha calidade de vida axeitados (vivenda, alimentación, asistencia sanitaria,
educación, acceso á auga,…).

Pobreza vs  emprobrecemento.

A pobreza tense definido como un estado, circunstancia ou condición que xorde da incapacidade das persoas que a padecen. Esta concepción baséase na idea de que todas as persoas nacemos iguais e, polo tanto, temos as mesmas oportunidades.
Esta concepción, reforzada de sempre polos “valores” do capitalismo, implica que as persoas que viven en situación de pobreza son as únicas “culpables” da súa condición.

“As persoas teñen responsabilidade da súa situación no particular, pero son factores externos a elas os “responsables” da súa condición. Hai persoas
empobrecidas e non só persoas pobres.”

Fronte ao concepto pobreza, aparecería o concepto empobrecemento. O empobrecemento entende que ese estado no que as persoas son incapaces de satisfacer as necesidades básicas para ter un nivel e unha calidade de vida axeitados, non se debe tanto a factores relacionados coa persoa mesma senón a factores sociais, políticos e económicos que son os causantes do seu empobrecemento. Así pois enténdese que as persoas teñen responsabilidade da súa situación no particular, pero son factores externos a elas os “responsables” da súa condición. Falamos pois de persoas empobrecidas e non de persoas pobres.

Cales son as causas do empobrecemento ?

• Capitalismo e globalización. O sistema global actual entende que as empresas son quen marcan as normas polas que se rexen as sociedades e, polo tanto, en último termo, as vidas das persoas. Así pois a mercantilización de todos os recursos, bens e servizos, sumado a unha concepción da vida na que do que se trata é de obter o maior beneficio económico posible (sen atender ás consecuencias que isto causa) fai que a riqueza mundial estea cada vez máis concentrada nunhas poucas persoas.
• Menos do 1% da poboación mundial controla máis do 46% da riqueza mundial.
• As 85 persoas máis ricas do mundo posúen o mesmo que as 3.500 millóns de persoas máis pobres.
• 147 empresas controlan máis do 40% da economía global.
• Falta de Educación. A educación dota ás persoas coas competencias que necesitan para mellorar os seus medios de vida, posibilita a participación na toma de decisións e na equidade e proporciona máis alternativas de emprego dentro da forza laboral na vida diaria.
• 876 millóns de persoas son analfabetas (2/3 mulleres).
• En 40 anos, nun país que ofrecera igualdade de oportunidades aumentaría o seu ingreso per cápita un 23%.
• Se todas as mulleres cursaran :
  • + educación primaria a mortandade infantil reduciríase en 2/3 (189.000 mulleres salvarían a vida cada ano).
  • educación secundaria a mortandade infantil reduciríase nun 50% (salvaríanse 3 millóns de vidas ao ano).
• Desastres naturais. O consumo desmedido dos recursos naturais, a desmedido dos recursos naturais, a sobrepoboación, a lexilación laxa contra os desmáns contra o medioambiente, a urbanización ou a mala distribución demográfica fan que o territorio sexa máis vulnerable aos desastres da natureza. Esta situación implica un menos acceso aos recursos naturais, alimenticios e á auga, e polo tanto incrementa o nivel de pobreza das persoas que os padecen.
• Máis do 90% das mortes a causa de desastres naturais ocorreron nos países pobres.
• 325 millóns de persoa empobrecidas en situación extrema vivirán nas zonas máis propensas aos desastres naturais máis propensas aos desastres naturais.
• Guerras e Violencia. As guerras, invasións e conflitos armados soen implicar a destrución dos medios produtivos e das infraestruturas, a alteración da economía, o comercio nacional e internacional, aumenta a desocupación, morren e enferman persoas en idade de traballar, arruínanse recursos naturais, pérdense
  profesionais porque emigran cara a outros lugares,… E a consecuencia final é a ruptura dos lazos sociais e a ausencia de acceso á alimentación, á auga e ás
  condicións de saúde, mínimos.

Foto: Fernando Valenzuela.

“Infórmate e informa sobre as causas da pobreza, sinala aos maiores responsables e actúa para atallar o teu impacto no empobrecemento doutras persoas ”

E ti… que podes facer?

As persoas e pobos empobrecidos teñen unha casuística complexa que debemos comprender para darlle solución. Infórmate e informa ás persoas que te rodean sobre as causas e as consecuencias das situacións do empobrecemento. Pula por atallar ou reducir a través da túa actuación o teu impacto sobre o empobrecemento doutras persoas e pobos (consumo responsable,…). Participa nas diferentes campañas, iniciativas e accións que pulan pola súa fin. Actúa en organizacións e colectivos que busquen erradicar este mal endémico dende unha perpectiva de dignidade, xustiza e colaboración, que ao mesmo tempo se afasten da caridade.

Redacción.

Que é a autodeterminación?

O dereito de libre determinación dos pobos ou dereito de autodeterminación é o dereito dun pobo a decidir as súas propias formas de goberno, perseguir o seu desenvolvemento económico, social e cultural, y estruturarse libremente, sen inxerencias externas e de acordo co principio de igualdade.

A libre determinación está recollida nalgúns dos documentos internacionais máis importantes, como a Carta das Nacións Unidas e os Pactos Internacionais de Dereitos Humanos. É polo tanto un principio fundamental do Dereito internacional público que xera obrigas para os Estados.

O concepto ten, certamente, un carácter polémico, e no discurso político actual aparece vencellado a situacións de desestabilización. Un dos motivos da polemicidade do termo habería que buscalos en que esta ligado ao concepto de “pobo´´ para o que non hai unha definición categórica única. Unha concepción maioritariamente occidental considera “pobo´´ ao conxunto de habitantes dun Estado mentres que as diversas minorías nacionais ou pobos indíxenas dentro de Estados tamén se autodefinínen como pobos.

“A autodeterminación dos pobos non se esgota nun exercicio político puntual, senón que se extende por un camiño propio cara o desenvolvemento económico, social e cultural ”

O dereito de autodeterminación ten unha natureza composta e polifacética, dado que comprende aspectos políticos, económicos, sociais e culturais; e precisa para unha efectividade plena a concurrencia de todos estes elementos. Non se esgota nun único exercicio puntual, senón que garante o dereito de cada pobo a manter as súas formas de goberno e o seu camiño propio cara ao desenvolvemento económico, social e cultural.

Independetismo e autodeterminación.

O independentismo e a autodeterminación dos pobos aparecen como termos sinónimos hoxe en día, pero realmente achegan matices diferentes.

O independentismo é unha corrente política, procedente en xeral do nacionalismo, que propugna a independencia dun territorio respecto do estado ou estados en que se circunscribe, mentres que o dereito de autodeterminación dos pobos é o dereito que ten un pobo a decidir as súas propias formas de goberno e polo tanto como se relaciona co resto dos pobos. Moitos dos pobos que apelan ao dereito de autodeterminación buscan a independencia do estado no que se atopan circunscritos, pero o independentismo non é a única vía da autodeterminación. A autodeterminación dun pobo tamén pode buscar o federalismo, confederalismo, unitarismo ou calquera outra forma de relación conforme ás aspiracións dese pobo.

Relaciónanse de xeito confuso tamén o independentismo e a secesión. Mentres que no independentismo hai un pobo que procura acadar un novo estado, no secesionismo o obxectivo é separación dun estado xa preexistente da unión con outros estados.

“O indixenismo esixelle aos estados un marco político no que estes pobos poidan desenvolver a súa soberanía tal e como queda recollido no dereito internacional para os outros pobos e nacións”

Foto:Fernando Valenzuela

A autodeterminación indíxena.

O movemento indixenista proclama que a autodeterminación é o dereito máis importante dos pobos indíxenas e esíxelle aos estados nos que fican presos que recoñezan un marco no que poidan desenvolver a súa soberanía como queda recollido no dereito internacional.

Especialmente vencellado ao movemento indixenista está a cultura da Pachamama. Unha divinidade que representa á Terra, mais non só o chan ou a terra xeolóxica, así como tampouco só a natureza; é todo iso no seu conxunto. Non está localizada nun lugar específico, mais concéntrase en certos lugares como mananciais, vertentes ou apachetas. É unha deidade que actúa directamente, por presenza e coa cal se dialoga permanentemente, ben sexa pedíndolle sustento ou desculpándose por algunha falta cometida contra a terra e por todo o que nos prové. Esta visión da Terra é totalmente allea á visión antropocéntrica que o ser humano ten coa natureza en Occidente e só é comprensible dende o profundo respecto e veneración cara ao coidado da Terra e os recursos naturais.

E ti… que podes facer?

Infórmate e informa sobre a historia, cultura e sociedade, así como das diversas situacións dos pobos. Actúa naquelas campañas, iniciativas e accións que apoien o dereito que ten todo pobo a decidir sobre si mesmo. Insírete e participa en colectivos e todo tipo de organizacións que aposten pola libre elección e o poder de decisión dun pobo sobre como se organiza e se relaciona co seu redor.

Ecoar)))

Que son os dereitos de autoría?

Os dereitos de autoría é un conxunto de normas e principios xurídicos que afirman os dereitos morais e patrimoniais das autoras polo só feito da creación dunha obra literaria, artística, musical, científica ou didáctica, ben sexa inedita ou publicada. Está recoñecido como un dos dereitos fundamentais na Declaración Universais de Dereitos Humanos.

“O dominio público implica que as obras poden ser explotadas por calquera, mais sempre respetando os dereitos morais das súas autoras”

Thomas Jefferson
“Quen recibe unha idea de mín, recibe instrucción sen diminuir a miña; igual que
quen prende a súa candea coa miña, adquire luz sen deixarme a min a escuras”

Qué implica unha situación de dominio público?

Unha obra pasa ó dominio público cando os dereitos patrimoniais expiraron. Isto acontece habitualmente transcurrido un prazo dende a morte da autora. O prazo mínimo a nivel mundial, é de 50 ano e está establecido no Convenio de Berna, ainda que en moitos países ese prazo ampliouse significativamente (no Dereito europeo, por exemplo, son 70 anos despois da morte do autor).

Esto básicamente implica que as obras poden ser explotadas por calquera persoa, mais sempre respetando os dereitos morais das súas autoras (o recoñecemento da autoria orixinal) pois o que en realidade finaliza son os dereitos de carácter patrimonial. Compre entender que a situación de dominio público (no tocante as obras anteriormente explicitadas) deuse durante toda a historia da humanidade até a creación dos dereitos de autoíar fai tres séculos.

E a de contido libre?

Ao suprimirse as restriccións legais no tocante ó dereito de uso, liberarse a redestribución ou a creación de versións modificadas ou derivadas por parte de terceiras persoas. Dado que, por omisión, a lei otorga ás propietarias de dereitos un control total sobor as súas creacións, é necesario declarar de forma explícita que unha obra é libre, xeralmente por medio da referencia ou inclusión de claúsulas de licencia que acompañen á obra.

“As Creative Commons permiten as autoras liberar certos dereitos que terían reservados por lei”

Qué é Creative Commons?

Creative Commons (traducible como “Comunalidades creativas”) é unha organización sen ánimo de lucro cuxa finalidade é facilitar a difusión e a utilización do traballo creativo por parte de calquer persoa. Esta organización ofrece unha serie de cláusulas xurídicas que permiten á autora “liberar” certos dereitos que tería reservados por lei. É necesario engadir que as licencias Creative Commons non reemprazan os dereitos de autoría, senón que simplemente permiten á autora modificalos termos e condicións da licencia da súa obra de xeito que libera aqueles que considere oportuno.

Qué é o Software libre?

É o software que respeta a liberdade de todolas usuarias que adquiriron o producto para pode ser usado, copiado, estudiado, modificado e redistribuido libremente.

O software libre acostuma estar disponible gratuitamente, ou a precio do custo da distribución; sen embargo non é obrigatorio que sexa así, polo tanto non hai que asociar “software libre” a “software gratuito” (freeware) xa que, conservando o seu carácter de libre, pode ser distribuido comercialmente.

De xeito semellante, tampouco debe confudirse software libre con software de dominio público. Este último é aquel software que non requiere de licencia, pois os seus dereitos de explotación son para toda a humanidade, porque pertence a todos por igual. Calquera pode facer uso del, sempre con fines legais e consignando a súa autoría orixinal. Este software sería aquel cuxa autora donao á humanidade ou cuxos dereitos de autoría xa remataron, tras un prazo contado dende o pasamento deste. Se unha autora condiciona o seu uso baixo unha licencia, por moi feble que sexa, xa non é de dominio público. Estas son as 4 liberdades que un software ha de garantir:

• A liberdade de poder utilizar o programa independentemente do propósito.
• A liberdade de estudar cómo funciona o programa e modificalo, adaptándoo ás necesidades.
• A liberdade de distribuir copias do programa, co cal podes axudar ao teu veciña.
• A liberdade de mellorar o programa e facer públicas esas melloras ós demais, de xeito que toda a comunidade sexa benificiaria.

Estes catro principios son os mesmo que rixen a eventual clasificación de calquer tipo de obra cultural como libre.

Foto: Han Soete

E ti que podes facer?

Participa da creación e difusión da cultura libre, achegate a eventos culturais que defendan a libre difusión da cultura, apoia a editoriais, grupos e artistas en xeral que difundan as suas creaccións baixo licencias Creative Commons. Adirete a asociacións que defendan a cultura libre ou funda unha, participa de alternativas como festivais, feiras do libro alternativas, radios libres.

Ecoar))).

En troques a mobilidade refírese ao desprazamento que fan as persoas, tanto por aqueles medios constituídos socialmente como polos seus propios (a pé, en bicicleta,…), tanto por razóns económicas como por calquera outra. O termo mobilidade ten un cariz máis ben social e cultural; e así, é adxectivado polo contexto ou problemática social no que está inserido (fálase da mobilidade urbana, das persoas maiores, dos escolares, no rural, sostible…).

William Faulkner
“Unha paisaxe conquístase coas solas do zapato, non coas rodas do automóbil”.

O transporte e a mobilidade na sociedade actual.

Ao longo do s. XX o modelo de sociedade urbana occidental espallouse dun xeito desproporcionado por todo o planeta. En 1960 case o 33% da poboación mundial vivía en cidades; as Nacións Unidas calculan que para 2030 acugularán o 61% da poboación mundial

“As grandes cidades advocan á poboación a unha mobilidade con grandes custos económicos, medioambientais e de tempo”.

As grandes cidades actuais dependen dun sistema de transporte global (baseado maiormente no petróleo) que as interconectan entre si, coas zonas de produción e extracción e coas de deposición ou tratamento de residuos. O urbanismo e o modo de vida nestas grandes cidades, no cal o automóbil é o medio hexemónico, obrigan á poboación a unha mobilidade de grandes distancias, con grandes custos económicos, medioambientais e de tempo.

Ademais, actualmente boa parte dos medios de transporte implantados dende o público están sendo privatizados.

Problemas do sistema actual.

Transporte baseado no petroleo:

• A escala global, o transporte terrestre representa o 9% das emisións de Gases de Efecto Invernadoiro (GEI). Só os coches particulares son responsables do 12% das emisións europeas. En Europa, o transporte é o único sector que aumentou as súas emisións de GEI dende 1990 (+26%). O quecemento do planeta provoca o aumento do nivel do mar, así como desertización e aumento do risco de furacáns e tornados.
• No mundo, cada ano morren aproximadamente 2 millóns de persoas pola contaminación do aire.
• A extracción, tratamento e transporte de combustibles fósiles implica unha altísima
  agresividade co medio e riscos letais para a poboación. Como esta sendo o “fracking” en Texas, o proxecto “Castor” no Mediterráneo ou os petroleiros nas
  costas galegas.
• Nos 200 últimos anos a chuvia fíxose 100 veces máis aceda.

“O 80% da contaminación acústica provén de vehículos con motor a explosión”

• Case o 80% da contaminación acústica das cidades provén da circulación de vehículos con motor de explosión. Unha cuarta parte da poboación vive por riba dos niveis recomendados pola OMS.

Privatización do transportes público:

• A introdución da razón mercantil (que a empresa obteña beneficios) obriga a elevar os prezos dos servizos de transporte e a centrarse nos servizos máis rendibles. Isto dificulta o acceso universal ao transporte colectivo, excluíndo a unha parte da poboación (se non tes acceso ao colectivo ou non podes pagalo non podes ir a traballar, ás zonas de lecer,…)
• Prodúcese unha división empresarial dos servizos de transporte, que pode supor fallas de coordinación e colaboración que provocan ineficiencia como duplicación de traxectos, que non existan os transbordos entre medios de distintas empresas, ou fallas de seguridade.
• A subvención estatal ao automóbil (construción de estradas; subvencións, rescates e execcións fiscais asempresas do automóbil e as das autoestradas,..) está desviando recursos que poderían adicarse ós transportes colectivos.

Solucións para unha mobilidade sostible.

• Vertebración dun transporte integral no que todos os medios de transporte estean coordinados. Favorecendo a intermodalidade (transbordos, permitir a bicicleta nos colectivos,…), e o uso de coches compartidos. Tamén debe incluírse nesta vertebración ás zonas rurais, de tal xeito que a súa poboación teña unha alternativa ao coche.
• Planificación e deseño urbanístico sostible, lóxico e funcional. Nas cidades débese regular o uso responsable dos vehículos e favorecer os modos non motorizados, así como a proximidade dos servizos e das zonas de traballo, residencia e lecer. Mellorando así a calidade do tránsito e estar das persoas no noso espazo público .
• Fiscalidade favorable.  O transporte público, a bicicleta e o automóbil compartido deben gozar de deducións fiscais.
• Abandono do avión en prol dos ferrocarrís. Unha boa estruturación do sistema ferroviario e o axuste dos prezos aumentaría o seu o uso. Debería acabarse coas subvencións públicas ás liñas aéreas, a expansión da rede de aeroportos e taxar o combustible do transporte aéreo no mesmo nivel que o convencional.

Foto: Lau

E tí… que podes facer?

Mide a túa pegada ecolóxica e das persoas que te rodean. Fai por que os teus desprazamentos se fagan de xeito sostible.

Autoría ECOAR)))

Foto: C.Kogo

É unha organización política supranacional integrada por 28 estados. A UE constitúese nunha forma de confederación moderna, atípica e única, na que a soberanía está repartida entre a Unión e os estados que a integran.

Cales son as institucións da Unión Europea?

A UE conta cun sistema de goberno híbrido, no que se conxugan institucións baseadas na ciudadanía europea e outras derivadas dos acordos entre algúns ou todos os estados que o integran.

Parlamento europeo (PE):é unha cámara composta por 766 diputados elexidos polo sufraxio da cidadanía europea en circuscripcións estatais. O PE é en teoría a institución suprema da UE, ten atribucións lexislativas, presupuestaria e escolle á Presidenta da Comisión Europea.

Consello da Unión Europea (CUE):O CUE é en realidade un cúmulo de consellos formados polas ministras de cada un dos estados membros da Unión. Así hai un Consello de Asuntos Exteriores, outro de Económicos e Financieiros,… O CUE ten potestades lexislativas, presupuestarias e executivas, unhas veces de xeito colexiado co PE e outras de forma exclusiva (como é o caso dos asuntos exteriores e de “defensa”).

Consello europeo (CE):É un consello formado polos xefes de goberno e/ou estado de cada un dos estados e pola presidencia da Comisión Europea e o da propia CE. En teoría o CE é unha institución sen atribucións específicas, pero en realidade, é o centro onde se toman as decisións máis importantes da UE. Así, os CE de fins de 2011 e comezos de 2012 foron os que consolidaron as politicas de “austeridade” responsables de ainda máis recortes de dereitos sociais nos paises “pobres” da UE.

“En teoría o Consello Europeo é unha institución sen atribucións específicas, pero en realidade, é o centro onde se toman as decisións máis importantes da UE.”

Comisión europea (COE):Ten dous niveis, un inferior composto por unhas 38.000 funcionarias, e un superior composto por unha presidenta escollida polo CE e un “Colexio de Comisarias” formado por cargos nomeados polos estados membros que asumen unha carteira determinada (xustiza, industria, …). A COE é a auténtica forza executiva da UE, é a encargada de desenvolver e velar pola aplicación das leis e tratados acadados nas outras institucións da UE. Así, a Comisión de Pesca é aque concreta as coutas de cada frota según o principio da Política Pesqueira Común e os estudos científicos específicos.

Tribunal de Xustiza da UE (TXUE): Encárgase de interpretar e aplicar o Dereito da UE. Está composto polo Tribunal de Xustixa e un Tribunal Xeral, ademáis existen Tribunais especializados. Todos teñen caracter vinculante para os estados membros da UE. O TXUE acepta recursos de estados e de particulares, como foi no caso no que, gracias a un recurso particular, se obrigou ao estado español a abolir a “Doctrina Parot”.

Banco Central Europeo (BCE):É o banco encargado de manexar a política monetaria dos 18 Estados da Eurozona: define e executa a política monetaria do Euro, dirixe as operacións de cambio de divisas, coida as reservas exteriores do Sistema Europeo de Bancos Centrais e promove o bo funcionamento do mercado financieiro.

A quen beneficia a Unión Europea?

A UE é en realidade unha refundación das “Comunidades Europeas” (a do Carbón e o Aceiro, a da Enerxía Atómica, a Económica Europea, a de Defensa,…) e Unidade Europea de Occidental; institucións creadas nos anos 50 e 60 co dobre obxetivo de potenciar o capitalismo supranacional e oporse ao desenvolvemento do bloque socialista.

A UE, instituida en 1993, ainda que fose adornada coa cidadanía europea e uns dereitos civís moitas veces vulnerados, é en realidade unha ferramenta que empregan as élites económicas e gubernamentais para perpetuarse no poder.

“A UE, ainda que fose adornada coa cidadanía europea, é en realidade unha ferramenta das élites para perpetuarse no poder.”

Boa prova disto é a falta de democracia, transparencia e congruencia da UE. Na práctica a UE non procura o benestar da poboación, nen unha cidadanía activa, nen facer medrar a capacidade de autogoberno dos pobos e as pequenas comunidades. As institucións con máis poder na UE (CUE, CE, CEO e BCE) nen sequera se derivan do sufraxio universal da cidadanía europea, se non que son designados pola élite gubernamental (os dirixentes estatais), convertendo ao PE nun parlamento sen poder real.

Foto: Zacarías Abad

Na práctica, a CUE, o CE, a COE e o BCE, son institucións instrumentalizadas polos lobbys empresariais e os estados máis poderosos, dende as que se impoñen medidas antipopulares e que incluso van encontra dos principios da UE. Dúas probas disto son os límites que se puxeron durante anos ao libre movemento das cidadás de Rumanía e Bulgaria (xa que nese momento xa non facía falta tanta man de obra barata), ou que, mentres se abolían moitas outras fronteiras, se mantivera artificiosamente as fronteiras entre os sistemas bancarios (preservando así os paraisos bancarios e as comisións na transferencias entre estados).

Que podes facer ti?

Infórmate de como funciona a UE e oponte a UE do capital. Intégrate e participa en iniciativas e proxectos que favorezan o desenvolvemento solidario e sostible nas diversas escalas, dende o local ate o global.

Autoría Ecoar)))

“O obxetivo manifesto de cada un dos movementos fascistas é a abolición da diversidade política e social no seu país.”

Como se orixina e se propaga o fascismo?

O primeiro goberno fascista foi o de B. Mussolini en 1922. Rápidamente, as  ideas e prácticas do fascismo italiano foron imitadas noutros paises europeos. Trala crise do 29 o fascismo medrou, chegando ao poder tamén en Alemania, España e outros paises de Europa. A  finais dos anos 30 o xenocidio fascista comezou a operarse en toda Europa. O desenlace de II Guerra Mundial significou o fin para algúns gobernos fascistas, pero mantívose no poder en España e Portugal. Posteriormente, Greza (1967-74), Chile (1973-90) e Arxentina (1976-83) tamén padeceron dictaduras militares fascistas.

Xeralmente, o auxe do fascismo prodúcese nun contexto de crise económica, descontento e movilización social. As clases dominantes, que ven en risco a súa hexemonía, movilizan a grupo paramilitares (como en Italia e Alemania), ao exercito regular (Greza, Chile,…) ou a ambos (España), para, despois de quebrar a democracia, impor unha “nova” orde. Usualmente estes golpes fascistas son apoiados dende fóra por potencias extranxeiras (Alemania e Italia en España; EE.UU. en Chile, Greza,…) interesadas en manter e ampliar a súa explotación capitalista neses paises.

Actualmente Amencer Dourado en Greza, a Fronte Nacional en Francia, o Partido da Liberdade en Austria, “Svoboda” en Ucrania, Movimento Social Republicano no Estado Español, … son forzas fascistas que amenzan con replicar o acontecido coa anterior gran crise capitalista.

Bertold Brecht, “Estar contra o fascismo sen estar contra o capitalismo, rebelarse contra a barbarie que nace da barbarie, equivale a reclamar unha parte da tenreira e oporse a sacrificala”.

Por que se caracteriza o fascismo?

• O papel do líder e o culto á personalidade. Os sistemas fascistas caracterízanse por unha estrutura completamente vertical na que o líder é presentado como o único intérprete da vontade popular e da patria.
• Patriotismo extremo e xenofobia. A “raza” propia é exaltada en detrimento das visións igualitarias e fraternais da humanidade.
•  Vulneración dos Dereitos e Liberdades das persoas. O fascismo anula ao individuo en prol dunha visión gregaria da sociedade.
• Obsesión coa orde e a forza. O medo emprégase como escusa para controlar á poboación. As forzas represivas (policía, militares,…) son reforzadas ate que teñen un papel central na estrutura do estado fascista.
• Marcaxe e eliminación das persoas inimigas. Todas as minorías (raciais, relixiosas, ideolóxicas,…) son descalificadas como “lacras”, “terroristas”, “parásitos”,… e posteriormente atacadas e aniquiladas.
• Control absoluto dos medios de comunicación, por mecanismo como: a censura, as amenazas e asasinato de xornalistas, o feche forzoso de medios opositores, a subvención a medios afíns,….
• Clientelismo e Corrupción. O estado fascista é corporativista e xerárquico, no que as atribucións de cargos e retribucións públicas faise polo interese de redes clienterais, e non do ben común.
• Desprezo dos intelectuais, o racional e a creatividade.Todo tipo de liña intelectual que cultive o posicionamento crítico é despreciada e aniquilada polos réximes fascistas, que se basean no dogma, o populismo e a educación militarista.
• Supresión da diversidade política e da organización popular. Os dereitos para a libre participación política son suprimidos; a asociación, reunión e sindicación restrínxese ás organización que marque o réxime (partido único, sindicatos verticais, seccións xuvenís e femenina,…)

“O medo emprégase como escusa para controlar á poboación. As forzas represivas (policía, militares,…) son reforzadas ate que teñen un papel central na  estrutura do estado fascista.”

Como se relacionan fascismo e capitalismo?

O capitalismo baséase no dominio dos medios e bens de produción por un grupo reducido de empresas e persoas. Así pois o capitalismo vive nunha tensión constante que fai que ciclicamente a clase popular se organice e responda ao sistema establecido. Perante estas situacións as elites responden a través do fascismo, que institúe un estado supostamente “novo” no que o capitalismo, eliminada xa a resposta e oposición popular, poda perpetuarse unha vez.

Que podes facer ti?

Infórmate de xeito crítico para escapar das concepcións xeralistas, dogmáticas e baseadas nos prexuízos sociais que defende o sistema fascista. Mobilízate en todas e cada unha das ocasións nas que vexas que se trata a algúns seres e colectivos como algo “inferior”. Intégrate en colectivos e/ou iniciativas que combaten o fascismo sistémico de xeito directo (plataformas e asociacións antifascistas) ou indirecto (asociacións en prol dos dereitos humanos, das persoas  estranxeiras,…)

Autoría ECOAR)))

Cómo xorde o cárcere?

Nun principio, o concepto cárcere referíase a un lugar de custodia, onde o presos esperaban coñecer ou ver executada a súa condena.

Non será ate a Inglaterra do século XVI cando a prisión se afianza como método para cumprir pena, como foron as “Casas de corrección”, onde se xuntaban presos xulgados, vagabundos e enfermos mentais, coa finalidade de ser un lugar de rehabilitación cara á sociedade.

“As cárceres evolucionarán centrándose en dous alicerces: a represión dos elementos incómodos para a sociedade e a súa corrección.”

A partir dese momento, as cárceres evolucionarán centrándose en dous alicerces: a represión dos elementos incómodos para a sociedade e a súa corrección, basculando de unha a outra segundo os estados decidían facer fincapé.

É un sistema útil?

En calquera caso, e aínda que se nos repite unha e outra vez que os cárceres son útiles e serven como lugares de reinserción, o certo é que nunca desenvolveron ese labor:

– O sistema carcerario funciona coma o lugar onde recluír a todos aquelas persoas que son “incómodas” a ollos da sociedade: pobres, enfermas, disidentes políticas,…

– O carcere non funciona como un lugar de inserción social: 1/3 das presas son reincidentes.

– Primase a seguridade e a represión aos dereitos das persoas: o Comité Europeo para a Prevención da Tortura e das Penas ou Tratos Inhumanos ou Degradantes denunciou os malos tratos recibidos por persoas en réxime de incomunicación e reiterou que despois de décadas segue sen resolverse o problema dos abusos da Garda Civil aos acusados de terrorismo.

Cales son os datos no estado?

No estado español, que ocupa un dos últimos lugares no índice de criminalidade (un 4,94 delitos por cada 100.000 habitantes), é o que máis poboación reclusa ten (73.558 persoas presas, 156 cada 100.000 habitantes), é dicir, vivimos nun réxime que exerce unha importante represión sobre as persoas. Isto demóstrao tamén que o estado español ten 224.000 policías é dicir 4,86 policías por cada 1.000 habitantes (máis do dobre incluso que USA, que ten un 2,29)1

Os cárceres albergan aquelas persoas que son “expulsadas” da sociedade (mocidade, migrantes, persoas con trastornos da personalidade, pobres,..), mentres as persoas presas de clase alta teñen un sistema carcerario VIP. Algúns datos a ter en conta son:

– 6 de cada 10 presas son emigrantes (quen, ademais, non poden acceder a liberdade baixo fianza).

– En 1990 había 33.058 presas e en 2012 había 73.929.

– Máis do 80% están condenados por  delitos contra a propiedade ou tráfico  de drogas, dato relacionado co nivel de pobreza.

– Segundo Transparencia Internacional España é o segundo país onde máis aumentou a percepción da corrupción política, pero apenas houbo ingreso en prisión. Ademais dende 1982 e 2011 houbo 148 indultos a políticos/as.

– Neste ano 2013 o goberno recibiu a censura da comunidade europea pola violencia policial descontrolada e o Comisario de Dereitos Humanos criticou os brutais recortes en materia de dereitos humanos, pero non hai ningunha persoa responsable detida…

“Outras” formas do sistema penitenciario: CIE e centros de menores.

Un caso á parte do sistema carcerario son os CIE (Centros de Internamento de Estranxeiros) que, a pesar de ser definidos coma “establecementos públicos de carácter non penitenciario”, son en realidade cárceres encubertos para o control dos migrantes e onde se vulneran os dereitos fundamentais das persoas, en moitos casos en peores condicións que nos cárceres ao uso.

“Os CIE son en realidade cárceres encubertos para o control dos migrantes e onde se vulneran os dereitos fundamentais das persoas.”

Outro dos espazos que son unha extensión do sistema penitenciario son os Centros de menores. Nestes centros, segundo denunciou Amnistía Internacional no ano 2009, prodúcense ataques á intimidade, rexímenes disciplinarios, castigos corporais, illamento forzado, abusos sexuais, contencións físicas abusivas, contencións farmacolóxicas e outras violacións de dereitos humanos.

Que podes facer ti?

Xustiza non quere dicir castigo! Exclusión social e criminalidade están relacionadas polo que a resposta non debe estar en aumentar a represión, senón en combater as causas da pobreza. O sistema penal debería de comtemplar alternativas á privación de  liberdade,. Actívate! Participa en campañas, denuncia todos os abusos que coñezas, organízate en colectivos que defendan os dereitos das persoas dentro dos diferentes centros de privación de liberdade.

1 http://www.sup.es/actualidad-sindical/un-modelo-de-seguridad-para-el-siglo-xxi

Autoría: Ecoar)))

A que se opón o Feminismo?

Machismo: é a ideoloxía que defende a superioridade e prepotencia de certo tipo de “valores masculinos” e de varóns heterosexuais sobre o resto da sociedade. As persoas machistas defenden que os “homes de verdade” teñen unha serie de características e valores superiores (maior forza físca, apetito sexual, intelixencia, racionalidade, valentía, independencia…) que lles dan dereito a decidir e manexar no seu beneficio a vida social, económica, sexual, afectiva,… e mesmo a integridade física de mulleres, varóns homosexuais, ou calquera que non comulgue co seu pensamento e prácticas .

“A unhas cualidades determinadas chamámoslles femininas e a outras o contrario, por que? Habería que esnaquizar os estereotipos e voltar a comezar.”

Hembrismo: é a ideoloxía que defende a superioridade da muller sobre o home. O hembrismo invirte os roles establecidos no machismo, pondo a muller por riba do home.

O machismo e o hembrismo son dúas ideoloxías que apostan por unha sociedade que se entende entre dominantes e dominadxs. O feminismo, por contra, loita contra calquer tipo de dominación dunhas persoas sobre outras, así pois oponse por igual ao machismo co hembrismo.

Patriarcado: o patriarcado é a organización social derivada do machismo, na que, mediante as leis, institucións, costumes… se lle reserva aos varóns unha serie de ámbitos ou posicións hexemónicas na sociedade como poden ser os cargos públicos, a posesión da riqueza,… Patriarcado significa “goberno dos pais”. Historicamente designa un tipo de organización social no que a autoridade exércea o varón xefe de familia que é odono do patrimonio.

Contra que loita o Feminismo?

• Violencia de xénero: violencia física ou psicolóxica exercida contra calquera persoa sobre a base do seu sexo ou xénero que impacta de xeito negativo na súa identidade e benestar social, físico e/ou psicolóxico.

• Explotación laboral: Situación na que  as persoas son sometidas a condicións laborais adversas e desiguais no reparto do traballo e produto social así como na remuneración recibida en función do seu xénero, e que pode ir dende as diferencias salariais ata abusos e o traballo escravo.

• Sometemento sexual/estético: Situación na que a muller esta baixo a dependencia ou autoridade dos cánones machistas en ámbitos como a imaxe, a reproducción e a satisfación e disfrute sexual.

• Invisibilidade e minusvaloración cultural: A sociedade exclúe a todos aqueles grupos e persoas que non forman parte dos valores asociados á masculinidade e polo tanto non teñen presenza nas manifestacións sociais e culturais (linguaxe excluínte, falla de opcións políticas que recollan as súas reclamacións e preocupacións, non tratamento das súas problemáticas nos medios de comunicación,…).

• Desigualdade no acceso ao poder. Segundo un informe de 2011 as mulleres só representan o 13,8% das persoas que conforman os consellos de administración nas transnacionais. En 2013 as empresas que cotizan en bolsa teñen un 16% de mulleres nos consellos de administración e tan só un 3% ocupan a presidencia. No referente ao poder político só hai 10 países con presidencias femininas (Arxentina, Brasil, Costa Rica, Lituania, Alemaña, Islandia, Liberia, Tailandia, Australia e Chile).

“Emprega unha linguaxe non sexista, lembra que as capacidades non se deben ao xénero respecta e dignifica a quen te rodea independentemente do seu sexo e xenero.”

Que podes facer ti?

Ti inflúes sobre o resto das persoas co teu xeito de actuación, tanto directamente, transmitindo opinións e valoracións, como indirectamente, co comportamento ou o tipo de comunicación que relaizas. Emprega unha linguaxe non sexista, lembra que as  capacidades non se deben ao xénero (non existen as “cousas ou tarefas de nenos/homes, ou nenas/mulleres”; ), respecta e dignifica a quen te rodea (desterra todo tipo de comentarios sexualmente ofensivos ou valoración diferente das actitudes se os fai unha muller ou un home) e, por suposto, persegue e denuncia, todo tipo de maltrato e abuso, físico ou psicolóxico. Ademais tamén te podes integrar en colectivos, asociacións ou calquera outro tipo de organización que vele pola igualdade das persoas independetemente do seu sexo ou o seu xénero.

Autoría: Ecoar)))

Foto 1: Galiza Contrainfo
Foto 2: Cristian Navarro

Así, de forma xurídica, defínese a relación de cada individuo e colectivos coa sociedade universal á que pertencemos, fixando uns criterios fundamentais que aseguren a  dignidade, liberdade e realización de todas as persoas por riba de condicionantes particulares (orixe, sexo, cultura,…)

Como se enuncian os dereitos humanos?

A existencia duns dereitos para todas as persoas aparece unha vez a concepción humanista da realidade desterrou á relixiosa. Inicialmente, este “humanismo” só abranguía a unha minoría (quedaban fóra as mulleres, os pobos considerados “inferiores”…), e ainda hoxe en día non está asumido universalmente.

Haberá que esperar á fin da II Guerra Mundial para comezar a enunciar os dereitos humanos dun xeito universal. En 1948, a Asemblea Xeral da ONU formularon a “Declaración Universal dos Dereitos do Home” (DUDH).

Críticas á declaración universal dos dereitos humanos.

• Non Pluralidade A DUDH, aínda que se pretende universal, é filla do seu  tempo e dos seus pais, os Estados-Nacións que venceron na II G. M. Daquela, a maior parte do mundo era unha colonia dos países occidentais… así na DUDH non se recoñece o dereito a autodeterminación dos pobos.
• Androcentrismo O texto da Declaración de 1948 mudou o nome, pasando a ser a “Declaración Universal dos Dereitos Humanos”.
• Defensa do Estado-nación por riba de todo No s XXI, tamén se ten centrado a visión nos axentes que enuncian os dereitos humanos. A “Declaración Universal de Dereitos Humanos Emerxentes”, fixose tendo en conta as propostas, non dos estados-nación, senon das persoas, da sociedade.

“A ‘Declaración Universal de Dereitos Humanos Emerxentes’, fixose tendo en conta as propostas, non dos estados-nación, senon das persoas, da sociedade.”

Cales son os dereitos humanos?

Na DUDDH se recolleron moitos dos dereitos humanos básicos:

• Á vida e a integridade física.
• Á presunción de inocencia, a igualdade ante a lei, a un xuízo xusto e á non
  aplicación retroactiva das leis.
• Á liberdade de conciencia e expresión.
• Á liberdade de asociación, sindicación e participación política.
• A ter condicións de vida dignas (alimentación, vivenda, vestido, saúde,
  asistencia médica,…).
• Ao traballo, á seguridade social e ao descanso.
• Á educación fundamental gratuíta…

Coma se garanten os dereitos humanos?

Trala DUDH demostrouse deseguido que a simple enunciación dos dereitos humanos é insuficiente para conseguir a dignidade das persoas; é precisa unha acción social e política. Por esta razón a ONU iniciou un proceso para que existise un mecanismo vinculante.

• En 1966, enunciáronse os “Pactos Internacionais polos Dereitos Economicos, Sociais e Culturais” (PIDESC) e o “P. I. polos Dereitos Civis e Políticos” (PIDCP) nos que por fin, entre outras cousas, a ONU recoñecía o dereito á  autodeterminación dos pobos e a prohibición da pena de morte. Estes pactos entre os Estados incluían uns protocolos para garantir o cumprimento dos dereitos humanos dentro dos seus territorios.
• Non foi até 1976 en que por fin certo número de estados aceptou asumir os pactos. Aínda hoxe en día grandes países como EE.UU, China, Pakistán, Sudáfrica, …, non os asinaron.

“A violación dos dereitos humanos é sistemática e continuada. Na maioría dos casos son os Estados os que violan os dereitos humanos.”

Quen viola os dereitos humanos?

En xeral a violación dos dereitos humanos é sistemática e continuada. Na maioría dos casos son os Estados os que violan os dereitos humanos:

• No ano 2012, os estados executaron polo menos 682 persoas e outras 1722 foron condeadas (1).
• No estado español hai máis de 30.000  “persoas sen teito” (2). En 2012 houbo máis de 32.000 desafiuzamentos de primeira vivenda; arredor de 2.500 destes fixéronse mediante a forza policial (3).
• Moitos países da UE teñen prohibida a unión civil e a adopción para os homosexuais (Italia, Polonia, Grecia, …) (4). Actualmente en 76 países do mundo está penalizada a homosexualidade, chegando nalgúns casos á pena de morte e cadea perpetua (5).
• No mundo hai 842 millóns de persoas famentas (6) e perto de 60 millóns de menores sen poder ir á escola primaria (7).
• Entre 1995 e 2013 o Estado español aplicou rectroactivamente a “doutrina Parot” a máis de 80 peroas presas (9).
• Só no concello de Vigo hai 40.000 persoas que teñen comprometidas as súas necesidades materiais pola falla de traballo ou dunha renda básica (10).

Que podes facer ti?

Denuncia e visibiliza todo tipo de violacións de dereitos dos que teñas coñecemento, non só dos recollidos na DUDH, senon tamén de calquera cousa que ti vexas que vulnera a dignidade das persoas. Participa en campañas e iniciativas que pretendan a protección e
recoñecemento dos dereitos humanos, e o enfrontamento e a denuncia de quen non os respecta. Insírete nalgunha/s das organizacións que traballan neste eido, e/ou organiza as túas propias iniciativas para acadar que os dereitos de cada un/ha de nós sexa  respectado!

Autoría: Ecoar)))

Situación actual.

Se ben ata finais do século XX foron o compendio de prensa, radio, cine e televisión os conformaban a comunicación social, agora mesmo son principalmente os medios audiovisuais, os que ocupan unha posición dominante. Os medios en papel, que foran paulatinamente popularizados nas xeracións anteriores, están agora relegados. Hoxe en día, a formación do pensamento político das persoas faise principalmente a través da comunicación audiovisual da televisón, o cine, a web e as redes sociais (youtube, facebook,…).

En xeral, os estandares da producción e transmisión audiovisual son moi altos, inalcanzables para as clases populares. Por unha banda precisase unha gran capital para producilos e promocionales, e por outra banda, existe un ferreo control estatal e de corporacións privadas sobre as canles de transmisión maioritarias: é o caso das licencia de emisión radiotelevisiva ou a censura sobre o facebook, youtube, etc… Así pois, a cidadanía debe ter en conta, que a comunicación audiovisual ainda que sexa “popular”, está en realidade baixo os intereses de grandes corporacións capitalistas e partidos políticos.

Esta situación hexemónica crea unha forte contradición co concepto de democracia, xa que anulase a capacidade das persoas para involucrarse e decidir por si mesmas. Controlando a creación e difusión da información é como logran un poucos implantar entre a maoiría un consenso ideolóxico ao seu favor.

Qué podemos facer?

Sen un control social dos medios de comunicación é imposible acadar unha sociedade libre e democrática. Por iso é preciso participar, na medida do posible, nos medios de comunicación de masas xa existentes, pois é necesario que a nosa voz apareza nos maiores espazos posible: trátase de contrarrestar, o fío ideolóxico dos poderosos e dotar de argumentos ao conxunto da cidadanía. Se son os medios de masas os que crean ideoloxía, teremos que estar presentes neles.

“Sen un control social dos medios de comunicación é imposible acadar unha sociedade libre e democrática.”

Por outra parte, e dado que o anterior é difícil nunha correlación de forzas tan desfavorábel, faise necesario construír medios de comunicación propios. Un medios de amplo alcance, que teñan a capacidade de dotar á maioría da súa propia ideoloxía e afastala dun discurso totalmente contraproducente para a súa propia realidade material.

Autor Ecoar)))