Ilustración: Liqen

A humanidade atravesa dende o último terzo do s. XX un proceso no que se proclama a fin das ideoloxías aos catro ventos. Esta tradúcese, en realidade, na vitoria (por esmagamento) dunha soa delas: o capitalismo, que irriga cada un dos recunchos da coñecida como sociedade global.

Unha das grandes vitorias desta ideoloxía foi a atomización social que deveu nun estilo de vida individualista no que cada elemento da sociedade asume a lei do “sálvese quen poida”, alén dunha percepción cidadá dirixida polos ditames de Fukuyama entendendo que “co capitalismo chegou a fin da historia”.

Paralela a esta concepción do individual e non colectiva, aparece tamén unha crecente resposta social, que provoca unha tensión constante entre quen detén o poder e quen non. E para isto, o sistema capitalista desenvolve diferentes ferramentas de control deses impulsos de resposta social que se desenvolven no eixo rupturismo-reformismo. O emprego das forzas de represión de estado como elementos de silenciamento, os medios de comunicación de masas a través de procesos de “infoxicación” e desinformación ou a privatización dos bens e servizos públicos nunhas poucas mans que os tratan como negocio, son só algunhas das ferramentas que emprega o capitalismo para poder dirixir e conducir as diferentes explosións sociais.

Pero nestas primeiras décadas convulsas do s. XXI, a alta agresividade do capitalismo está a transformar e acelerar a situación. Cada día aparecen novas voces e olladas que reclaman xustiza e dignidade en diversos puntos do planeta, e que ven a caida do sistema como a única saída posible. Empeza pois, a ir avanzando a idea de ruptura. E a revolución empeza a asomar de novo como un termo xa non tan estraño nin como unha realidade que nos conduce cara a románticas épocas pasadas.

As sociedades viven en continua transformación e movemento, e o poder muda constantemente de mans, dando lugar a novos xeitos de organización social e a novas relacións de poder. Unha sociedade esgotada, empeza a dar os seus primeiros pasos cara a ruptura cando as persoas entenden que as pautas xerais marcadas non son válidas e que, polo tanto, non hai que respectalas nin seguilas. Hoxe parece albiscarse no horizonte, ademais desa vontade, un posicionamento cunha sensibilidade global para a que outro mundo é posible e necesario.

En Abril de 2013 saía do prelo A Boia, revista de Contracultura dende a Ría, coa pretensión de, tal e como se dicía nas súas primeiras liñas, “converterse nun altofalante das voces e olladas que flotan na Ría de Vigo e a súa contorna, e que nos protexen desa enorme marea negra que o contamina todo: o capitalismo.” A Boia nacía como unha iniciativa de carácter crítico e independente dun proxecto máis amplo que é ECOAR))) que, daquela, situábase como un espazo de confluencia de colectivos e activistas nese mesmo marco xeográfico da Ría de Vigo.

A Boia é unha resposta á carestía de pluralidade e independencia dos medios de comunicación, locais e globais, que padecemos. Así pois, esta revista continuará, como dende a súa orixe, abrindo as canles precisas “para que cada persoa e colectivo achegue ao resto as súas ideas e propostas”, ao tempo que pretende xerar un espazo común de expresión e debate entre diferentes sensibilidades e puntos de vista sobre diversas temáticas.

Mes a mes, A Boia foi gañando novos espazos, colectivos e persoas, para conformar os seus primeiros 24 números. Durante esta primeira etapa da revista colaboraron máis de 80 autoras e autores individuais e 40 colectivos. A tirada mensual da revista oscilou entre os 150 e 220 exemplares, que se distribuiron en 30 locais de Vigo, Cangas, Moaña, Nigrán, Baiona, Gondomar e Pontevedra.

O proxecto asentouse ao tempo que ían aparecendo novas ideas e liñas de traballo. E xusto un ano máis tarde do noso nacemento A Boia era preseleccionada para os “Premios Luceira de Comunicación Social”. A estas alturas ECOAR))) xa empezaba a ser un proxecto moito máis grande e instalado, que empezaba a espallarse a outras latitudes e facía que houbera que encaixar este medio de comunicación en toda esa nova estrutura de enfoque global.

Así pois empezouse a ver a posibilidade de conducir esta ferramenta cara a unha nova etapa que lle permitira ser máis inmediata e diversa e que, ao tempo, servira de ponte cara a un novo instrumento de comunicación máis complexo. Pero disto xa falaremos en vindeiros tempos máis polo miúdo.

Empeza unha nova etapa, entón, d’A Boia que abandonará o formato papel, para dixitalizarse de xeito permanente durante esta nova etapa; e que contara con espazos moito máis dinámicos onde se poderán consultar todo tipo de temáticas e eventos. E onde,por suposto, as portas están sempre abertas para todas aquelas persoas e colectivos que queiran participar e achegar á cidadanía as alternativas, iniciativas e respostas sociais e culturais ao sistema actual.

E para rematar esta despedida a unha etapa e un saúdo a outra, A Boia agradece a todas as persoas e colectivos que dun ou doutro xeito participaron en que esta primeira etapa concluíse tan exitosamente (distribuidoras, escritoras, locais, lectoras, adquiridoras, maquetadoras, impresora,…). A todas vós… Moitas grazas!! Esperamos seguir contando convosco nesta nova etapa axudándonos a mellorar a revista e, sobre todo, a conformar unha ferramenta coa que os colectivos e persoas poidan construír un discurso e unha cultura a través dunha ollada crítica en busca dunha cidadanía activa, responsable e comprometida.

Seguimos aboiando!!

Internet que se orixinou na década dos sesenta comezou a tomar protagonismo na nosa vida cotiá na segunda metade dos noventa e é hoxe en día unha ferramenta indispensable mesmo para as accións máis superfluas do día a día.
A súa capacidade para “invadir” case tódolos ámbitos das nosas vidas vén dada polo seu valor como ferramenta de comunicación entre calquera punto do globo e pola súa posibilidade de acceso ilimitado á información. Isto foi empurrando aos gobernos cara ao establecemento dunha lexislación que regulase o seu uso, a cal provoca  en moitas ocasións a vulneración de liberdade de expresión e da protección de datos e privacidade das persoas usuarias.
No artigo IV da “Declaración de dereitos de internet do senado español” (9-12-1999) pódese ler que “garantiranse o segredo das comunicacións electrónicas e a privacidade dos datos”. Mesma idea de base que se recolle no Pacto Internacional de Dereitos Civís e Políticos. Porén as informacións como as que indican que Facebook ou Myspace “entregan información relevante dos consumidores ás compañías de publicidade sen o consentimento do usuario”, amosan que na práctica os dereitos dixitais non son respectados polos gobernos e as grandes empresas.
Tendo en conta, que a venda datos privados move 100.000 millóns de dólares ao ano, segundo un estudio da consultora Roland Berger, faise patente a necesidade dunha reacción tanto a nivel individual coma colectiva, que denuncie como se esta a comercializar coas nosas informacións privadas. Expoñendo a quen comercia con dita información (Google, Facebook, Microsoft, Amazon…) quen a vende e quen está a mercala.
Cómpre informarnos e reeducarnos para non deixar na rede información sensible, e evitar expoñer á vista de todos datos cos que logo se poida comerciar. Así mesmo é importante compartir esta información con todos aqueles que poidamos, creando iniciativas por exemplo á hora de traballar en rede con ferramentas máis específicas que protexan os datos sensibles, ademais de denunciar abertamente o problema na procura dun marco que realmente defenda os nosos dereitos. Que internet siga sendo un espazo que horizontalice a sociedade ou que se converta nunha ferramenta máis dende a que consolidar unha sociedade inxusta depende de cada un e cada unha de nós.

Unha vez pasado o 2014 habería que facer un hipotético reconto total do número de vítimas inocentes que inxustiza e a barbarie se cobraron nestes 365 días. A persoa encargada de computar esas cifras moi probablemente pasaría polo alto a porción máis importante desas vítimas, centrándose unicamente no xénero humano, polo que a ese resultado faltaríanlle bastantes ceros.

Afortunadamente para os animais (para evitar eufemismos especistas ímonos referir a eles como os non humanos), cada vez máis xente vai tomando consciencia da súa dor e do seu sufrimento, resultando disto un crecente labor de denuncia e educación por parte dos movementos de liberación animal. A loita é longa e o camiño malamente está comezando a ser camiñado, pois son amplos os sectores da poboación os que directamente desprezan esta loita, por entenderen que hai cousas máis importantes ou, aínda máis común, por defenderen a rancia visión de que os animais están no mundo (agás claro que sexan as súas mascotas) para servirnos de prato na mesa. Dende que a principios dos anos 70 se iniciaron os Movementos de Liberación Animal as posturas e enfoques, tanto persoais como colectivas, teñen derivado nunha enorme diversidade de enfoques á hora de abordar a cuestión dos dereitos dos animais. Durante anos, os movementos abolicionistas veñen acumulando unha serie de argumentos de carácter científico que non fai máis que apuntalar a conveniencia dunha postura que xa tiña gañada a batalla no campo da ética. En efecto, segundo a FAO (Organización das Nacións Unidas para a Alimentación e a Agricultura), a industria animal, non contenta co seu particular xenocidio, é responsable da deforestación do 30% da superficie terrestre e da emisión do 18% dos gases de efecto invernadoiro que afogan a atmosfera. Mais todo este sensentido non sería posible sen a descomunal forza que outorgan as crenzas culturais sustentandas por unha educación que nos ensina a ver as nosas mascotas como belas criaturas, mentres somete a outras, con idénticos intereses vitais, á tortura e ao encerro, obviando que a liberdade e os dereitos non entenden de especies.

Semellante acollida acrítica non debería nin por moito estrañarnos pois os diarios de información local, especialmente o Faro de Vigo e La Voz de Galicia, bastante teñen con dar conta dos sucesos seguindo o primeiro unha óptica en prol do Concello, e a contraria o segundo; e, cousa lóxica, así non hai forma de entender quen resultan ser as persoas perdedoras do litixio.
Se de ética xornalística souberan algo máis có nome, denunciaría a situación de desaloxo e desamparo dun bo número de persoas pertencentes á minoría excluída, denunciarían, verbigracia, o peche do local de Sereos e a abusiva (outro caso parello está a suceder nos nosos días, coa monstruosidade do Barco-rotonda de Coia) dotación de 350.000 euros para “mellorar”, ou as redadas anti-venda ambulante que o noso corpo policial tan afeito está a facer nestes días. Todo isto, que por lóxica manipulativa soe estar silenciado ou pasado a segunda ou terceira plana, son reflexos superficiais dun proceso moito máis fondo.
Necesítase unha política local baseada na conservación da identidade, da pluralidade dos espazos e na redistribución da riqueza. Caer no contrario, na elitización de espazos ou na substitución dunha identidade tradicional por unha identidade neutra baseada nunha idea de consumo, implica a exclusión social de parte da poboación e a apropiación do espazo público por parte das persoas con poder adquisitivo. Estanse a confundir dereitos e poder adquisitivo, asociándose o acceso aos espazos públicos coa capacidade económica de cadaquén. E isto, co paso do tempo só contribúe a unha maior fractura social.

Un sistema defínese como unha estrutura conformada por diferentes compoñentes que se relacionan solidariamente entre si conforme a unhas normas acordadas entre os seus elementos. A clave do correcto artellamento dun sistema político reside en que cada unha das partes entenda como xustas esas normas e, en consecuencia, as respecte. Un funcionamento erróneo das pezas provoca problemas na estrutura que, incluso, pode chegar a bloquearse ou rachar.

Hoxe en día dous terzos da poboación global considera que vive nun sistema corrupto. Un sistema onde a clase dirixente non respecta as normas establecidas e usa as institucións de maneira tendenciosa para así poder tirar beneficio persoal.

Nóos, Gürtel, Pokemon, Malaya, Palau, Palma Arena, ITV, ERE Fraudulentos, Campeón… son só algúns dos casos que dende que se iniciou a crise de 2008 teñen aparecido no estado español. Situación que contrasta frontalmente co agravamento progresivo das condicións de vida da poboación xeral dende esa data que hoxe suma xa un 26% da poboación total do estado que vive por baixo do albor de pobreza.

A corrupción é unha das principais razóns polas que a desafección das persoas respecto das institucións e da clase de poder vai en aumento. Consecuencia disto, dende o inicio da crise, estase a vivir unha vaga de procesos que aparecen acompañados de novos xeitos de entender a organización popular. As novas estruturas tanto de carácter institucional como non, son cada vez máis diversas e complexas. A percepción social, especialmente nalgunhas partes do planeta (como é o caso do sur de Europa) é que os sistemas derivados do capitalismo actual están completamente obsoletos porque non só non responden ás necesidades da cidadanía senón que agravan a súa situación.

E fronte a esta situación a demanda de transparencia é unha das proclamas continuas que se esixen para artellar os novos sistemas. A cidadanía esixe ter un rol activo e de control sobre as institucións e as persoas responsables das mesmas. A nova formula para artellar a sociedade parece que hoxe xa non pasa por unha confianza mal entendida onde se deriva toda a responsabilidade a un/ha representante, senón que se busca un sistema no que cada persoa sexa responsable das súas decisións.

3.500 millóns. Na actualidade, esa é a cifra que define o número de persoas que se atopan no planeta en situación de empobrecemento.

Hoxe vivimos nun mundo onde as diferencias sociais entre as persoas son cada vez maiores; exemplo claro disto é que as 85 persoas máis ricas do mundo posúen tanto patrimonio como eses 3.500 millóns. E cada día, por desgraza, esa situación aumenta.

O acugulamento de recursos, bens e servizos nunhas poucas mans; a privatización do común; o tratamento dos recursos públicos como unha despensa de onde se nutra o sector financeiro e multinacional; a consolidación de tratatados transnacionais (como o TTIP, o TISA ou o TPP) que blindan as actuación das grandes empresas mentres esnaquizan os dereitos das persoas e a natureza; a actuación da clase política como
representantes e membros das grandes empresas para facilitar os seus beneficios; ou o emprego das forzas de represión do estado como se fora a seguridade privada de todo ese entramado; son só algunhas das causas de que no planeta haxa 842 millóns de persoas sen suficiente alimento para cubrir as súas necesidades básicas, de que máis de 1.000 millóns de persoas non teñan acceso a auga potable ou que 2.400 millóns de persoas non sexan quen  de acceder a unha sanidade satisfactoria.

O capitalismo actúa como unha apisoadora que achaia o camiño das grandes corporacións pasando por riba de todo aquilo que atopa ao seu paso. O neoliberalismo e a globalización son un novo xeito de colonialismo onde os pobos, as persoas e o medioambiente son tratadas como mercadoría para colmar un imposible (e insaciable!) necesidade de crecemento continuo. Xérase así un escenario global onde os recursos, bens e servizos dos pobos e as persoas son usurpados pola forza, directa (paramilitares, guerra, forzas de represión,…) ou indirectamente (acordos transnacionais contra a vontade da poboación, cambio do marco legal,…) por grandes entramados corporativos.

Hoxe pois abandonamos a distinción entre “pobres” e “ricos” (que responsabiliza á persoas sen recursos da súa pobreza, como se dependera da vagancia ou de problemas intrínsecos) e falamos de “empobrecidos” e “enriquecidos”, pois a situación de pobreza é provocada por actores externos que adquiren eses recursos, bens e servizos a través do uso da forza.

Redacción.

Imbuídas como estamos nun escenario político no que se están a confrontar “unionistas e secesionistas´´ tanto no estado español coma no Reino Unido, non vai de máis intentar aclarar, na medida do posible, que é iso da soberanía dun pobo e en que conceptos e valores se sustentan. É curioso fitar o problema dende o punto de vista teórico; vivimos nos tempos dos nacionalismos, máis este concepto fica prácticamente inasequible a calquera análise de índole teórica.

Polo tanto existe, de xeito perenne, unha clara desproporción entre a importancia do nacionalismo e a reflexión teórica que se lle proporcionou. A causa esencial desta falla ha de buscarse na propia modernidade do termo, froito de cambios políticos, sociais e culturais propios do período decimonónico. Mais non só de nacionalismos vive o horizonte político; no bando contrario, e situado á dereita, a globalización económica, o neoliberalismo global, vai erosionando de xeito galopante as propias identidades culturais, ben certo que provocando respostas de reafirmación nacional nalgúns casos, mais a meirande parte das ocasións propicia que as culturas minoritarias, en clara desvantaxe de oportunidades, fiquen esquecidas no caixón de xastre da historia.

E é precisamente nesta pugna, nesta dialéctica constante nos tempos que nos tocou vivir, por iso convén abrir ben os ollos para analizar convenientemente os problemas que van xurdir.

Redacción.

Hoxe vivimos nun mundo no que a doutrina capitalista impón as súas normas e valores. As relacións que se establecen entre as sociedades e as persoas xéranse nun marco onde todo pode ser mercado e vendido.Un marco onde se entende que os coñecementos populares, os recursos naturais, as tradicións ou os dereitos dos pobos e as persoas, son unha mercancía máis á que se lle pode poñer un prezo. Enténdese, dende esa ollada retorcida, na que todo o existente pode ser privatizado e posuído e, polo tanto, pode ser obxecto de negocio por parte de quen lle pertenza.

Atopámonos pois cun marco onde a soberanía atópase desprazada do lexítimo cara ao ilexítimo.  Un marco que se estrutura a través de relacións nas que o colonialismo, a apropiación ilegal e a implantación de medidas en contra da vontade dos pobos e as persoas están á orde do día, para que unhas poucas empresas, países e persoas poidan vivir “por riba das súas posibilidades” a costa do resto. Hoxe empresas como Monsanto impoñen as súas sementes transxénicas mentres se prohiben os cultivos tradicionais transmitidos de xeración en xeración, estados como o de Israel seguen masacrando pobos (como Palestina) despois de máis de 60 anos para intentar impoñer a súa vontade, multinacionais como Chiquita Brands International (USA) en Colombia contratan paramilitares para apropiarse das terras indíxenas a través da intimidación e o asasinato,… Hoxe unhas poucas empresas e persoas poden apropiarse do que non é seu de calquera xeito, a través dun marco legal inexistente no que as autoridades miran para outro lado coas mans cheas de culpa e sangue!

E fronte a esta situación medran acotío milleiros de iniciativas que buscan xerar alternativas e resposta social, que ao tempo abren o camiño cara a unha sociedade máis xusta. Desta concepción é de onde parte a idea da soberanía actual. Unha soberanía que se constrúe a través da colaboración, o crecemento sostible, a redistribución da riqueza e o beneficio social e ecolóxico. Unha soberanía que ten como alicerces base a dignificación e a liberdade das persoas e os pobos. En definitiva, unha ferramenta coa que construír outro mundo é posible e necesaria.

Redacción.

Fotografías Adataberna.

De feito, un dos argumentos esgrimidos con teimosa frecuncia polos últimos Ministerios de Cultura do goberno do Estado español así como pola SGAE é a lapidaria ameaza de morte que persegue á cultura se non se lle pon freo á copia. Sen os dereitos de autoría, cánones dixitais, peches de páxinas de descargas, persecución policial de  cibernautas,etc…, as persoas autoras que produzan cultura morrerán irremediablemente de fame, devolvendo ó homo sapiens a un primitivo e perigoso estado precultural. Nembargantes a historia amosa precisamente ó contrario; foi coa entrada da imprenta (un fenómeno totalmente comparable a dixitalización das obras na era da world wide web), e a súa consecuente difusión, cando a cultura acadou os seus séculos dourados. De feito a nomenclatura peiorativa de “pirateria´´ agacha unha asimetría moi tendenciosa; mentres que o diálogo artístico entre os clásicos chámase estudo de fontes no eido académico, para a SGAE e referido as persoas autoras contemporáneas o mesmo vaivén tíldase de plaxio.

As mesmas persoas que diatriban contra a multiplicación de canles de difusión non o fan porque lles preocupe en exceso o declive cultural, senón porque se lles restrinxe a percepción dus ingresos que elas entenden como negocio. Nos pola nosa parte entendemos que un sistema cuxa continuidade depende da universalización da ignorancia para proveito privado é un sistema inmoral. Destruilo é sinxelamente un paso mais na longa historia da loita pola liberdade.

Redacción.

Ilustracións Skio